ميرزا شمس بخارايى

63

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

انديشهء نگارش كتاب افتاده است چيزى نمىدانيم و هم اشاره‌اى در خود كتاب وجود ندارد تا بتوان به حدس و گمان متوسّل شد ؛ ولى از آنچه كه بر مىآيد نويسنده در سال 1784 م ، به دربار امير شاه مراد ( 1784 - 1800 م ) به خدمت ديوانى راه يافت و توانست رويدادهاى بخارا ، خوقند و كاشغر را در سال 1859 ميلادى به نگارش در آورد . مشخّصات نسخهء خطى از كتاب تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر تنها يك نسخه موجود است كه به شمارهء « 185 » در دانشگاه تربيت معلّم ( دانشسراى عالى سابق ) نگهدارى مىشود و از جانب شادروان قريب به دانشگاه مذكور اهدا شده است . ميكرو فيلم آن نيز به شمارهء « 3159 » در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران موجود مىباشد و تصحيح كتاب نيز بر اساس همين ميكرو فيلم صورت پذيرفته است . روش تصحيح در تصحيح كتاب حاضر سعى بر اين بوده است كه با حفظ امانت چيزى از متن كاسته نشود . به همين جهت در مواردى كه كاتب نسخه در ضبط بعضى از كلمات يا سالها اشتباه كرده است ، در متن اصلى امانت كامل رعايت شده و در بخش تعليقات و توضيحات صورت صحيح آن درج گرديده است . گاهى اگر اضافاتى صورت گرفته ، بين دو قلّاب آمده است . همچنين براى سهولت در خواندن و فهميدن متن ، مختصر تغييرى در شيوهء رسم الخط داده شده است كه محسوس و قابل ذكر نمىباشد . در بخش تعليقات تا حدّ توان تلاش بر اين بوده است كه اعلام مهم كتاب با توجه به منابع و مآخذ معتبر شرح داده شود . 1 - اماكن جغرافيايى : بديهى است كه تعيين محلّ دقيق اين مكانها نيازمند تحقيق مستقلّ است ، بويژه اينكه امروز بسيارى از اين مواضع جغرافيايى خارج از پهنهء ايران امروزى قرار دارد . اما سعى شد تا با استفاده از متون تاريخى ، جغرافيايى و نيز تحقيقات موجود پژوهشگران كشورهاى : ايران ، افغانستان ، تاجيكستان ، ازبكستان و تركمنستان